Fekal İnkontinans-Dışkı Tutamama

Dışkı Tutamama-Fekal İnkontinans Nedir?

İnkontinans gaz ve dışkı tutmadaki kontrolün azalması veya kaybolmasıdır. Derecesi gaz kontrolündeki hafif bir zayıflıktan, sıvı veya katı haldeki dışkıyı tutamayacak şiddette olabilir. Dışkı tutamama çok sık rastlanan bir durum olmakla birlikte çoğu hasta bundan utanç duyduğu için doktora başvuramamaktadır.

Dışkı Tutamama-İnkontinans Nedenleri Nedir?

  • Bebek doğurma sırasında meydana gelen yaralanmalar
  • Anüs çevresindeki kaslarda yaralanma
  • Yaşla birlikte anüs çevresindeki kasların zayıflaması

İnkontinansın pek çok nedeni vardır, bunların arasında en yaygın olanı bebeğin doğumu sırasında meydana gelen yaralanmalardır. Bu sırada kaslarda yırtılma olduğu gibi bu kasları uyaran sinirlerde de hasarlanma meydana gelebilmektedir. Bazı yaralanmalar hemen doğum sırasında farkedilip onarılabilirken bazı yaralanmalar farkedilmeyip hayatın ilerleyen yıllarında problem teşkil etmeye başlarlar.

 

Anal bölge ameliyatları veya anal bölgeye yönelik travmalar anüs çevresindeki kaslarda yaralanmaya ve yine gza ve dışkı kontrolünde yetersizlik gelişmesine neden olabilir. Bazı hastalarda ilerleyen yaşla birlikte bu kasların kontrolünde giderek artan zayıflık olduğunu tarif ederler. Bunun sonucu olarak da gençlik dönemimde hafif derecede problemi olan bir kişinin ilerleyen yaşla birlikte şikayetleri artacaktır.

 

İshal durumu zaman zaman dışkı tutamamaya neden olabilir, sürekli sıvı dışkılama acil ve sık sık tuvalete gitme ihtiyacı kişide dışkı kontrolünü güçleştirir. Ancak sürekli ishal ile birlikte kanama daha doğrusu kanlı ishal görüyorsanız ve buna dışkı tutamama da eşlik ediyorsa derhal doktorunuza başvurun. Çünkü bu semptomlar, inflamatuar barsak hastalıkları, rektum tümöru veya rektal prolaps (kalın barsağın sarkması) sonucu meydana gelmiş olabilir ve tüm bu hastalıkların varlığının titizlikle araştırılması gerekir.

Dışkı Tutamama-İnkontinans Nedeni Nasıl Tespit Edilir?

Doktorunuza mevcut şikayetlerinizi net bir şekilde tarifleminiz dışkı tutmadaki güçlüğün derecesi hakkında ve yaşantınızı ne kadar etkilediği konusunda bilgi verecektir. Ayrıca geçmiş tıbbi bilgileriniz, özelliklede çocuk doğurma esnasındaki bilgiler önemli olacaktır. Birden fazla gebelik, iri bebek doğurma, zorlu doğum, doğum sırasında vakum kullanılması veya kesi yapılması kaslarda veya sinirlerde hasarlanma olabileceği konusunda bilgi verir. Bazı durumda eşlik eden hastalıklar veya çeşitli ilaçların kullanımı gaz-dışkı kontrolünde bozulmaya neden olabilir.

Anal bölge ve rektumun muayenesi mutlaka yapılmalıdır. Bazen sadece anal muayene ile o bölgedeki kaslarda hasarlanma olduğu tanımlanabilir. Ayrıca anal bölge ultrasonu o bölgedeki kasların bütünlüğü konusunda daha kesin bilgi edinilmesine olanak sağlar.

Çoğu zaman durumu net olarak ortaya koymak için ek testler gerekir. Bunlardan biri olan anal manometride hastanın bu bölgedeki kaslarını sıkması ve gevşetmesi ile ne kadar güç (basınç) oluşturduğu tespit edilir. Böylece gerçek anlamda kasların ne kadar güce sahip oldukları tespit edilir. Ayrıca anüs etrafındaki kasların uyaran sinirlerin durumuda çeşitli testlerle değerlendirilebilir.

İnkontinansı Düzeltmek İçin Neler Yapılabilir?

Tedavi aşağıda sayılan tedavi yöntemlerinin birini veya daha fazlasını kapsayabilir;

  • Diyet düzenlemesi
  • Kabız kalmayı sağlayan ilaçlar
  • Anüs çevresi kasları kuvvetlendirici egzersizler
  • Biofeedback
  • Yapay sfinkterler

Dikkatli bir sorgulama ve fizik muayene ile dışkı tutamamanın nedeni ve dercesi ortaya konduktan sonra uygun bir şekilde tedavi edilmelidir. Hafif derecede olan yakınmalar, diyet değişiklikleri ve kabız kalmayı sağlayan ilaçların kullanımı ile düzeltilebilir. Rektumda inflamsyona neden olan hastalıklar sonucu meydana gelen dışkı tutamama durumlarında inflamatuar hastalığın tedavi edilmesi şikayetin de düzelmesini de sağlamaktadır. Bazen de bu gibi hastalık durumlarında ilaç kullanılıyor olmasına rağmen dışkı tutamama olması kullanılan ilaçların değiştirilmesi ile düzelebilir. Hafif derecede olan şikayetleriniz için doktorunuz size evde yapacağınız ve anüs çevresindeki kasları kuvvetlendiren egzersizler verebilir.

Anüs çevresindeki kasların yaralanmaları cerrahi onarım gerektirir. Bazı hastalar bu şekilde yapılan cerrahi onarımlardan fayda görebilir. Bununla birlikte anüs çevresi kasları kuvvetlendirici elektriksel uyarı gönderen cihazlarla kasların çalışması da sağlanabilir.

 

Ancak bazı hastalarda sinir ve kas hasarları cerrahi olarak onarılamayacak düzeyde olabilir böyle bir durumda hastalara “yapay sfinkter” denen cihazlar anüs çevresine cilt altına yerleştirilebilir. İçi su dolu silikon bir halka olan bu cihaz sayesinde silikon halka içinde sıvı dolu iken anüsün kapalı kalmasını sağlar. Sıvı halka ile bağlantılı pompaya su boşaltıldığında ise kanalın açılması ve dışkının çıkarılması sağlanabilir.

Çok ileri dışkı tutamama durumlarında özellikle yatağa bağımlı olan ciddi omurga yaralanması olan hastalarda kalın barsağın dışarı alınması uygun tedavi yöntemi olabilir.