Kabızlık-Konstipasyon

Kabızlık nedenlerinin bir kısmı sadece ameliyat ile düzeltilebilir! Bu durum ancak bu konuda deneyimli cerrahlar tarafından ortaya konabilir.

Hareketin durması sonucu ileri derecede genişlemiş kalın barsak (Kolonik  İnersiya, kabızlık nedenlerinden biridir)

Hareketin durması sonucu ileri derecede genişlemiş kalın barsak (Kolonik İnersiya, kabızlık nedenlerinden biridir)

Kabızlık Nedir?

Kabızlık kişiden kişiye değişik anlamlara sahip bir durumdur. En yaygın tanımlama dışkılama sayısının azalması şeklindedir. Bir başka tanımlama ise sert ve az miktarda ancak ıkınma ile dışkılamanın gerçekleşmesi ve yetersiz boşalma hissinin olmasıdır. Kişi düzenli dışkılamayı sağlamak için laksatif veya lavman kullanmak zorunda kalır.

Genel toplumda günde 3 defadan haftada 3 defaya kadar olan dışkılama normal olarak kabul edilir, ancak haftada 1 veya biraz daha uzun sürede de herhangi bir rahatsızlık hissetmeden olan dışkılamayı normal kabul eden kişilerde bulunabilir. Normal barsak hareketleri yenilen yiyeceklerden etkilenir. Batı tipi beslenmede günlük diyet 12-15 gram lif içerir, ancak normal barsak hareketleri için önerilen günde 25-30 gram lif tüketilmesi ve 1.5-2 lt sıvı tüketilmesidir. Egzersiz yapılması da barsakların düzgün çalışmasına yardımcı olur.

İnsanların yaklaşık %80’ni hayatlarının belli bir dönemlerinde kabızlıktan şikayetçi olurlar ve bu oldukça normaldir. Kabızlık denebilmesi için dışkılamanın haftada 3 defadan fazla olması ve bunun sürekli olması gerekir. Genel inanışın günde mutlaka 1 kez dışkılama olması gerektiği, insanlarda gereksiz laksatif kullanımına neden olmaktadır.

Kabızlık Nedenleri Nelerdir?

Kabızlığa neden olduğu bilinen başlıca faktörler, lifli gıdaların ve suyun az tüketilmesi, hareketsiz yaşam tarzı ve ortam değişikliği (özellikle şehir) şeklinde sıralanabilir. Kabızlık, uzun yolculuklar, hamilelik ve diyet değişiklikleri sonucunda da meydana gelebilir. Bazı insanlarda da dışkılama ihtiyacının geciktirilmesi, daha sonrasında kabızlık gelişmesine neden olmaktadır.

Kabızlığa neden olan daha ciddi nedenlerden biri kalın barsakta daralmaya neden olan hastalık veya kitlelerdir, bu nedenle devam eden kabızlık şikayeti olması durumunda kolon ve rektum hastalıklarında tecrübeli bir cerraha başvurmakta fayda vardır. Bunun dışında omurga yaralanması olan hastalarda kabızlık sık rastlanan bir durumdur. Şeker hastalığı kabızlık oluşmasına neden olur. Sinir ve endokrin sistemleri etkileyen hastalıklar, tiroid hastalıkları veya Parkinson hastalığı gibi, kabızlığa sebebiyet verebilir.

Çeşitli Nedenlerle Kullanılan İlaçlar Kabızlığa Neden Olur mu?

EVET! Kullanılan pek çok ilaç kabızlık gelişmesine neden olabilir, ağrı kesiciler, antidepresanlar, sakinleştirici ilaçlar ve birçok psikiyatrik ilacın kabızlık yan etkisi mevcuttur. Bunların dışında, antihipertansifler, idrar söktürücü ilaçlar, demir hapları, kalsiyum tabletleri ve alüminyum içeren mide asidini düzenleyici ilaçlar barsak hareketlerini yavaşlatarak mevcut kabızlık şikayetini daha da kötüleştirebilirler.

Kabızlık Şikayetim İçin Ne Zaman Doktora Başvurmalıyım?

Barsak hareketlerinde meydana gelen ve süreklilik arz eden herhangi bir değişiklik; dışkılama sayısında artma veya azalma, dışkı kıvamında ve miktarında değişiklik veya ıkınmaya rağmen dışkının çıkarılamaması gibi yakınmalar olduğunda ve şikayetlerin 3 haftadan daha uzun sürmesi halinde doktora başvurulmalıdır. Özellikle kabızlıkla birlikte dışkınızda kan görüyorsanız derhal doktorunuza başvurun.

Kabızlığın Nedeni Nasıl Bulunur?

Kabızlığın pek çok nedeni bulunur ancak önemli olan bu nedenin bulunması tedavinin nedene özgü olacak şekilde verilmelidir. Doktorunuz kalın barsakta daralma sonucu meydana gelebilecek kabızlığa nedenlerini mutlaka araştırmalıdır.

Rektumun parmakla muayenesi, ilk yapılması gereken, önemli ve kabızlık nedeni ile ilgili basit bir şekilde pek çok sayıda bilgi sağlayabilecek bir muayenedir. Bununla birlikte kalın barsakların, ucunda kamera olan bir hortum (kolonoskopi ve rektosigmoidoskopi) ile muayene edilmesi, barsakta daralmaya neden olan hastalıkların (tümör, polipler, divertiküler hastalık vb.) saptanmasında çok çok önemlidir. Bu şekilde bir hastalığa bağlı kabızlıkta, tedavi hastalığın olduğu barsak kısmının çıkarılmasıdır.

Diğer testler, barsak hareketlerinin yavaşlaması ile kabızlık oluşmasına neden olan hastalıkların tanısını koymak içindir. Örneğin işaretli kapsüllerin yutulması ve takiben karın röntgen filmlerinin çekilmesi kısaca “kolon geçiş zamanının” ölçülmesi gibi. Ayrıca anüs ve rektumun fonksiyonlarını değerlendiren fizyolojik testler vardır. Bu testlerden birinde anüs çevresindeki kasların kasılması incelenirken bir diğerinde özel bir teknikle dışkılama sırasında röntgen filmleri alınarak rektum ve kalın barsağın dışkılama sırasındaki hareketleri incelenir.

Ancak bazı durumlarda yapılan tüm testlere rağmen kabızlık nedeni bulunamaz, bu durumda kabızlığın nedeni non-spesifiktir denir.

Kabızlık Nasıl Tedavi Edilir?

Kabızlığın olan hastaların çok büyük bir kısımı diyetteki lif miktarının ve su tüketiminin arttırılması ile tedavi edilebilirler. Diyetteki lif miktarı, sebze-meyve yenmesinin arttırılması, kepek ekmeği veya tam buğdaylı ekmek yenmesi ile arttırılabilir. Doktorunuz size yaşam tarzınızda değişiklik yapmanızı önerebilir. Toz halindeki kepeğin süt, yoğurt veya çorba gibi yiyeceklerinize karıştırılarak tüketilmesi, sadece kabızlığı önlemede değil ayrıca kan kolesterol düzeyinin düşürülmesi, kalın barsak kanseri ve polip oluşmasını engellemesi açısından da faydalıdır.

Diyetinizde yaptığınız değişikliklerin etkisi ve kabızlığın gerilemesi, birkaç hafta nadiren de birkaç ayı bulabilir. Dışkılamayı arttırıcı ilaçların kullanımından mümkün olduğunca kaçınılmalıdır veya sadece gerekli görüldüğünde doktorunuzun gözetimi altında kullanılmalıdır. Çünkü bu ilaçların uzun süreli veya aşırı kullanımı sonucunda ilaçların kalın barsak üzerindeki etkisi kaybolur ve kabızlık şikayetleri yeniden başlar.

Bir diğer öneri mümükün olduğunca günün aynı saatlerinde tuvalete giderek dışkılamanın gerçekleştirilmesidir. Bir diğer tedavi yöntemi ise anüs çevresindeki kasları düzensiz çalışan hastalarda bio-feedback denilen bir tedavi ile bu kasların çalıştırılmasının hastaya öğretilmesidir. Çok nadir olarak kabızlık için cerrahi gerekebilir. Ancak böyle bir tedavi kolon rektum cerrahisi konusunda deneyimli bir cerrah tarafından gerçekleştirilmelidir.